Lê Xuân Khoa: Chọn đề tài khó để thử thách bản thân

(Zing.vn) Nguyên văn nội dung phỏng vấn trước khi được biên tập:

Sinh năm 1983, trải nghiệm cuộc sống chưa nhiều, tại sao anh lại lựa chọn một đề tài như vậy: viết tiểu sử của một chính khách khác biệt lớn về thế hệ?

Văn chương, viết lách rất cần vốn sống, nhưng vốn sống không đến chỉ bởi thời gian trôi qua. Theo năm tháng, bạn già đi, bạn nhiều tuổi hơn nhưng nếu bạn không sẵn sàng học hỏi, không mở lòng đón nhận cuộc sống, không để cuộc sống ngấm vào bạn, thì bạn chỉ trở nên cũ kỹ chứ không trưởng thành. Sự trưởng thành đi kèm với sự tươi mới, bạn là một dòng chảy liên tục… Trước đây tôi cũng không nghĩ tôi lại viết thể loại này. Thế mạnh của tôi thiên về sáng tác văn học. Tôi cũng không phải là người hay bàn luận chuyện chính trị, tôi quan tâm nhiều hơn đến văn hóa và phát triển tâm thức. Nhưng cuộc sống luôn là một câu chuyện bất ngờ nhất mà chúng ta không thể đoán trước được.

Viết cuốn sách này là tôi làm theo sự mách bảo của số phận. Lúc nào cũng đi theo lối an toàn thì làm sao ta tìm ra những miền đất mới? Có thể trải nghiệm cuộc sống của tôi chưa già dặn, nhưng tôi có nỗ lực và những tố chất riêng để có thể tạo ra dấu ấn trong những tác phẩm của mình. Khác biệt lớn về thế hệ không thành vấn đề nếu con người có sự thấu hiểu và đồng cảm nào đó bên trong.

Anh có tâm lý không được tin tưởng và sợ thất bại trước khi viết không? Từ phía BKT và cả độc giả?

Như đã chia sẻ trong sách, trước đây tôi từng có dịp làm việc cùng bác Thành. Do vậy, khi cơ hội được viết cuốn sách về cuộc đời bác đến, tôi cho đó là một mối “duyên kỳ ngộ” mà ông trời sắp đặt. Tôi chỉ lo lắng một chút thôi, vì lần đầu tiên viết một cuốn sách phi hư cấu, lại có nội dụng “nặng đô” như thế, nhưng phần nhiều là cảm giác hào hứng, phấn khích. Ngay lúc đó tôi nghĩ, việc chấp bút cuốn sách này hẳn phải dành cho mình, không ai khác ngoài mình có thể làm tốt hơn.

Bác Bùi Kiến Thành rất cởi mở và tin tưởng chúng tôi, ngay từ đầu tôi không thấy bất cứ sự hoài nghi nào. Những độc giả cũ của tôi từ “Lá rơi trong thành phố” có thế hơi bất ngờ khi tôi chuyển sang một thể loại khác hẳn, nhưng nhiều người trong số họ chia sẻ, vì tôi viết cuốn “Bùi Kiến Thành – Người mở khóa lãng du” nên chắc chắn họ sẽ đọc. Còn với những độc giả mới, tôi sẽ chinh phục họ. (Cười)

Điều gì mà anh thấy ấn tượng và đồng cảm với con người BKT?

Trí nhớ của bác Thành rất tuyệt vời. Không thể tránh khỏi một số nhầm lẫn trong những lời bác kể mà chúng tôi phải đối chiếu thêm thông tin để xác minh hoặc sau một vài cuộc trao đổi bác mới nhớ ra thông tin chính xác. Nhưng với khoảng thời gian trải dài như vậy, trí nhớ của bác là một thuận lợi cho chúng tôi khi thực hiện cuốn sách. Không phải ai cũng có trí nhớ tốt như vậy.

Tôi thấy đồng cảm với bác về quan điểm tâm linh. Bạn không cần phải đi chùa, thắp hương khấn Phật, càng không phải cạo đầu xuất gia mới là một người tu hành. Phật tại tâm, và chúng ta đang tu ngay giữa cuộc sống đời thường.

Bác Thành còn nhiều thứ thú vị lắm, nhưng có lẽ tôi để mọi người tự cảm nhận khi đọc sách.

Muốn làm mới mình, khám phá khả năng của mình anh có thể tìm kiếm cách thể hiện và có ý tưởng độc đáo hơn ở những đề tài người trẻ hứng thú như tình yêu, cuộc sống đương thời… sách hẳn sẽ bán chạy hơn một cuốn sách tiểu sử khô khan?

Tôi không cho rằng cuốn sách này khô khan. Mặc dù có đề tài chính luận, phi hư cấu nhưng chắc chắn nó sẽ không tạo cảm giác mệt mỏi hay nhàm chán. Cuộc đời của bác Bùi Kiến Thành vốn đã thú vị bởi mỗi giai đoạn là một mảng màu riêng, không trộn lẫn. Cách xử lý của chúng tôi càng khiến nó trở nên không trộn lẫn với những cuốn sách cùng thể loại, cũng như những cuốn sách hiện có trên thị trường.

So với đề tài về tình yêu, cuộc sống đương thời…, đề tài này chắc chắn là một bài toán hóc búa hơn, không phải một đề tài hợp thị hiếu. Nhưng tôi nhận thấy mình còn rất nhiều năng lượng nên không muốn dậm chân tại chỗ, lặp lại chính mình. Hành trình của tôi mới chỉ bắt đầu, vì thế thay vì chiều lòng thị hiếu, tôi muốn thử thách bản thân, rèn giũa ngòi bút để nâng cao chuyên môn, đồng thời không ngừng học hỏi và tiếp nhận thêm vốn sống, vốn văn hóa, có như vậy mới có một nội lực bền vững để đi đường dài.

Mặc dù vậy, tôi vẫn tin cuốn sách của mình sẽ không kém cạnh về doanh số.

Khó khăn khi thực hiện cuôn sách này?

Có quá nhiều khó khăn. (Cười)

Cuốn sách của chúng tôi gặp trở ngại và trục trắc ở hầu hết các công đoạn, không chỉ khi viết mà cả khâu trình bày, thiết kế bìa, in ấn, xin giấy phép,… Công đoạn nào cũng phát sinh ra vấn đề nên mất thời gian hơn thông thường. Tôi sẽ chia sẻ ở đây vài khó khăn.

Vấn đề đầu tiên và quan trọng nhất tất nhiên là viết được bản thảo. Những cuộc tiếp xúc và trao đổi với bác Bùi Kiến Thành cùng những người liên quan diễn ra dàn trải, mỗi buổi có thể nói nhiều vấn đề chứ không phải gói gọn từng vấn đề một, do đó chúng tôi phải hệ thống lại, bóc tách và xâu chuỗi lại toàn bộ để tạo nên một câu chuyện liền mạch mà bạn đọc thấy trong sách. Trong quá trình viết, nếu thấy vấn đề nào cần làm rõ hơn, sâu hơn, chúng tôi lại tra cứu thêm tư liệu khác và đến nói chuyện với bác Thành. Chúng tôi thì còn trẻ mà các sự kiện trong sách trải dài từ đầu thế kỷ XX đến nay, trong đó có nhiều nhân vật, nhiều biến cố lịch sử hiện tại vẫn còn gây tranh cãi. Đôi khi tôi thấy hoang mang vì thông tin dữ liệu quá nhiều, không biết nên đưa cái gì vào và đưa cái nào mới chính xác… Cuối cùng, bản thảo cũng hoàn thành.

Viết một cuốn sách liên quan đến nhiều chủ đề chính trị – xã hội nhưng tôi lại khá ngây thơ, muốn giữ tối đa những ý kiến cũng như quan điểm chủ quan của bác Thành. Trong khi đó, hai cộng sự của tôi ngay từ đầu đã tỏ ra lo ngại về một vài đoạn. Tôi thuyết phục họ, bảo rằng việc cắt gọt là của biên tập, bây giờ chúng ta tự nhiên cắt làm gì hết, phí lắm, tiếc lắm. Trưởng ban biên tập của Thaihabooks cũng bảo chúng tôi không được cắt gì hết. Bản thảo được gửi tới Nhà xuất bản Thế giới, một đơn vị uy tín và vững vàng bản lĩnh chính trị. Ban đầu bản thảo bị trả lại, từ chối cấp phép vì một số chi tiết nhạy cảm. Tôi đã tới làm việc trực tiếp với Giám đốc Nhà xuất bản Thế giới để bảo vệ bản thảo, anh ấy rất hứng thú với cuốn sách và nhiệt tình cho tôi những lời khuyên bổ ích. Mấy tháng trời tham vấn các đơn vị chức trách liên quan, cuối cùng thì chúng tôi chấp nhận việc cắt bỏ một số đoạn, điều chỉnh một số đoạn. Tôi hy vọng trong một lần tái bản nào đó, độc giả sẽ được thưởng thức bản thảo nguyên vẹn ban đầu.

Tại sao lại là làm chung nhóm. Việc làm chung như thế này có những ưu điểm và hạn chế gì?

Cái khó của làm việc nhóm luôn là thống nhất quan điểm giữa các thành viên, bởi 9 người thì 10 ý, mà những người làm văn chương viết lách thì ai cũng nhạy cảm và có cái tôi lớn. Nếu mọi người không có sự nhường nhịn, chia sẻ, chấp nhận lẫn nhau, dự án có nguy cơ đổ bể bất cứ lúc nào. Trải qua nhiều thời điểm khó khăn và căng thẳng nội bộ, tôi thấy mình học hỏi được nhiều điều từ hai cô gái Thanh Huyền và Xuân Chi.

Như các cụ thường nói: “Một cây làm chẳng lên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao.” Với một đề tài thách thức thế này, ba chúng tôi cùng làm thì mất 3 năm để ra đời cuốn sách chứ nếu một người thì tôi không dám chắc là 5 năm hay 10 năm. (Cười) Ba người đưa ra được nhiều ý tưởng hơn, có những lựa chọn chuẩn xác hơn khi bị ngập lụt trong quá nhiều thông tin và dữ kiện, cũng có thể đỡ đần, động viên nhau khi đối mặt với khó khăn.

Hai cộng sự của tôi đều là những dịch giả – biên tập viên có kinh nghiệm trong nghề làm sách dày dặn hơn tôi. Họ vô cùng tâm huyết, không quản ngại nắng mưa, sẵn sàng “lăn xả” để công việc có hiệu quả cao nhất. Hơn 40 cuộc gặp gỡ khắp 3 miền nam – trung – bắc, mỗi cuộc trao đổi kéo dài trung bình vài giờ đồng hồ. Để tôi có thể hoàn toàn tập trung “bay bổng” trên từng trang viết, các bạn đã xử lý hết những công đoạn “cơ bắp” như bóc băng, sửa lỗi chính tả, tôi viết đến đâu cần tra cứu bổ sung thông tin chỉ cần “ới” một cái là họ vào cuộc.

Trong khi đó, ai cũng có cuộc sống riêng với những vấn đề cá nhân và gia đình phức tạp. Dự án thì gặp nhiều trở ngại và kéo dài, có lúc tưởng như bế tắc, Thanh Huyền và Xuân Chi lại là phụ nữ, nhưng chưa bao giờ tôi thấy họ nản lòng mà luôn chiến đấu tới cùng. Cuốn sách được ra mắt như ngày hôm nay là thành quả của nhiều mồ hôi và nước mắt của họ. Nhân đây, tôi xin được cảm ơn hai bạn.

Nhận thức của anh về đời sống/lịch sử có khác biệt không so với trước và sau khi hoàn thành cuốn sách?

Trước kia, tôi thường quan tâm đặt câu hỏi: Ở thời điểm đó, chuyện gì thực sự đã xảy ra? Tôi đòi hỏi những người chép sử phải ghi lại sự thực. Lịch sử không được phép dàn xếp hay hư cấu.

Sau khi thực hiện cuốn sách này, cộng với một số cơ duyên khác trong cuộc sống, mối quan tâm của tôi có chuyển dịch. Tôi thấy rằng, bất cứ người chép sử nào, dù muốn hay không, cũng không thể không đưa quan điểm chủ quan của mình vào khi chép sử. Cùng một sự kiện, mỗi cách đưa thông tin là một cách nhìn, dẫn đến những cách hiểu khác nhau. Bản thân những con chữ không bao giờ biểu hiện được hiện thực khách quan một cách tuyệt đối. Và cho dù ở thời điểm đó chuyện gì thực sự đã xảy ra thì chúng ta cũng không thay đổi được, hiện tại vẫn là cái mà chúng ta đang có. Vì vậy, tôi không truy tìm sự thật tuyệt đối của lịch sử nữa. Lúc này, tôi quan tâm nhiều hơn đến hiện tại, đến những gì chúng ta có thể làm từ bây giờ để thế giới tốt đẹp hơn.

Anh muốn khơi dậy điều gì ở bạn đọc trẻ thông qua cuốn sách?

Tôi mong rằng thế hệ mới sẽ vượt qua những gì đè nặng của quá khứ. Đất nước ta có 4000 năm lịch sử với bao nhiêu cuộc chiến tranh, bao nhiêu năm bắc thuộc, bao nhiêu năm làm chư hầu… Tất cả những điều đó cũng không quan trọng bằng việc bây giờ chúng ta phát huy trí tuệ, sức sáng tạo và tinh thần nhân văn như thế nào để thay đổi diện mạo quê hương, làm nên những kỳ tích mới.

Bài liên quan:

0 comments… add one

Leave a Comment